سفارش تبلیغ
تبلیغات در پارسی بلاگ

بسیج اساتید دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند

حضور در راهپیمایی روز قدس

سازمان بسیج اساتید کشور درآستانه روز جهانی قدس با صدور بیانیه‌ای از تمامی دانشگاهیان و اساتید بسیجی برای حضور در راهپیمایی روز قدس دعوت کرد .

متن کامل این بیانیه به شرح ذیل است:

" مراجعه به آراء مردم یک کشور برای تعیین سرنوشت آنها از بدیهی‌ترین حقوق بشری است که قدرت‌های ظالم غربی از ضعف جهان اسلام، پس از فروپاشی عثمانی استفاده کرده و توطئه‌ای که سال‌ها قبل برای سیطره بر مسلمانان طراحی کرده بودند را عملیاتی کرده و با جعل رژیم صهیونیستی یک غده سرطانی در قلب جهان اسلام ایجاد کردند که از ابتدا تا کنون ریشه بحران‌ها و جنگ‌های منطقه بشمار می‌رود.

 این درحالی است که این رژیم در هیچ برهه‌ای اعتنایی به رعایت بدیهی‌ترین معیارهای حقوق بشری نداشته و بارها مرتکب جنایات جنگی، نسل کشی و جنایات علیه بشریت شده و حتی برای یک بار هم، پشتیبانان غربی آن به خصوص آمریکای جنایتکار اجازه نداده است که در یک محکمه کیفری بین‌المللی، سران و فرماندهان جنایتکار این رژیم مورد تعقیب، محاکمه و مجازات شوند.

سال‌ها قبل رهبر معظم انقلاب «مدظله العالی» راه کار حل مشکلات فلسطین را مراجعه به آراء عمومی مردم فلسطین عنوان کردند. این راهکار که موافق با همه شکل‌های بین‌المللی شناخته شده است، اجرایی شدن آن نیاز به تلاش گسترده و سازماندهی شده در سطح بین‌المللی دارد، ازاین رو رئیس جمهور محترم، انتظار است که با توجه به گسترش ددمنشی‌های جنایتکاران فلسطینی و افزون شده درد و رنج مردم فلسطین و عمیق‌تر شدن بحران‌های منطقه که نتیجه تجاوزات همیشگی صهیونیست‌ها به حقوق مردم فلسطین و دیگر ملت‌های منطقه است در این زمینه تیم دیپلماسی کشور را به حرکت درآورده و با تشکیل کنفرانس‌ها و نشست‌های بین‌المللی مقدمات برپایی رفراندم حق تعیین سرنوشت با مشارکت همه فلسطینی‌ها و دستیابی به حقوق اولیه خود را فراهم کند.

درعین حال امسال در شرایطی جهان اسلام خود را مهیای برگزاری با شکوه روز جهانی قدس می‌کند که رژیم پلید صیهونیستی با حمایت حامیان بین‌المللی و سکوت و چشم پوشی مجامع ساختگی حقوق بشری فجیع‌ترین جنایات ضدانسانی را در سرزمین غزه مرتکب می‌شوند و صدها زن و بچه بی‌گناه و معصوم را کورکورانه به خاک و خون می کشد. گستره وحشتناکی از نسل کشی و جنایت‌های جنگی  که حتی، فریاد خشم ملت‌های غیرمسلمان و یهودیان جهان را نیز برانگیخته است.

جنایات و وحشی گری‌هایی که انعکاس و بازتاب بخشی از آن‌ در رسانه‌ها، قلب هر انسانی را به درد می‌آورد. اکنون وقت آن است که آتش خشم و نفرت ملت‌های مسلمان و آزادیخواهان جهان در روز جهانی قدس با ضربه‌ای محکم‌تر و با صلابت‌تر از سال‌های گذشته بر پیکر متزلزل دول غربی و رژیم صهیونیستی وارد شود و بفهمند که مسلمانان جهان قدس عزیز و ملت شجاع فلسطین و غزه را تنها نخواهد گذاشت.

خانواده بزرگ اساتید بسیجی، نخبگان و فرهیختگان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشی کشور با غریو اتحاد و همدلی، در سایه‌سار آموزه‌های قرآنی و سیره اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و پشتیبانی از مقام عظمای ولایت، همگام با اساتید آزاده و بیدار دانشگاه‌های جهان در کنار ملت همیشه در صحنه ایران اسلامی و دیگر ملل جهان اسلام با حضوری گسترده و عزمی راسخ در روز جهانی قدس به امید تحقق وعده الهی و نابودی رژیم غاصب صهیونیستی حضور خواهند یافت  و ضمن محکوم کردن اقدامات ظالمانه صهیونیست‌ها، بار دیگر با خلق حماسه‌ای عظیم مشت محکمی بر دهان نظام سلطه زده و با آرمان های مقدس امام راحل و آزادی قدس شریف تجدید میثاق می کنند."


تجدید میثاق با آرمان های امام راحل

    نظر

بسمه تعالی

به مناسبت سالگرد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران و گرامیداشت ایام ا... دهه مبارک فجر، ریاست دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند به همراه تعدادی از اساتید بسیجی واحد در روز دوشنبه مورخ 14/11/92 با آرمان های بنیانگذار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) تجدید میثاق کردند. 

 

نمایش تصویر در وضیعت عادی

نمایش تصویر در وضیعت عادی

همچنین به مناسبت این ایام فرخنده و ولادت با سعادت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) نماز ظهر و عصر در بارگاه ملکوتی آن حضرت اقامه گردید و پس از آن از باغ موزه دفاع مقدس بازدید شد.

نمایش تصویر در وضیعت عادی

نمایش تصویر در وضیعت عادی

 

نمایش تصویر در وضیعت عادی

نمایش تصویر در وضیعت عادی


اطلاعیه

اعضای محترم کانون بسیج اساتید دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند

با سلام و احترام

     در نظر است برنامه بازدید از باغ موزه دفاع مقدس در روز دوشنبه مورخ 14/11/92 از ساعت 9 الی 14 برگزار گردد. علاقه مندان به شرکت در این برنامه، جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام در اسرع وقت با شماره تلفن 76301195 (خانم مرتضوی) تماس حاصل فرمایند.

کانون بسیج اساتید واحد دماوند  


بزرگداشت هفته بسیج

بسمه تعالی

هفته بسیج بر بسیجیان به ویژه اساتید بسیجی مبارک باد

به اطلاع اعضای محترم کانون بسیج اساتید دانشگاه آزاد واحد دماوند می رساند به مناسبت گرامیداشت هفته بسیج، گردهمایی اساتید بسیجی واحد دماوند در روز دوشنبه مورخ 4/9/92 راس ساعت 30/14 در نمازخانه ساختمان آموزشی شماره یک برگزار می شود. لذا از اعضای محترم کانون دعوت می شود در این گردهمایی شرکت فرمایند.

با تشکر - کانون بسیج اساتید واحد دماوند


گزیده بیانات مقام معظم رهبری در مراسم تنفیذ حکم دکتر روحانی

اینکه در نظام مقدس جمهورى اسلامى، قدرت اجرائى، با متانت، با آرامش، با صفا و صمیمیت، بین خدمتگزاران نظام دست‌به‌دست میشود، یک پدیده‌ى بسیار ارزشمند و مهمى است؛ این پدیده ناشى است از مردم‌سالارى اسلامى، که امام بزرگوار ما با درایت خود، با حکمت خود، آن را اساس کار نظام جمهورى اسلامى قرار دادند . کار دست مردم است، انتخاب در اختیار مردم است، و محور و مدار کارها هم اسلام عزیز است؛ مردم‌سالارى اسلامى.

 مزه‌ى مردم‌سالارى را مردم در جمهورى اسلامى چشیدند. از آغاز پیروزى انقلاب تا امروز، در همه‌ى مسائل مهم، در همه‌ى مسئولیتهاى اساسى کشور، مردم بودند که نقش ایفا کردند. یازده بار انتخابات ریاست جمهورى، نُه بار انتخابات مجلس شوراى اسلامى، چند بار انتخابات مجلس خبرگان و شوراها؛ یعنى در این سى‌وچهار سال، تقریباً هر سال یک انتخابات انجام گرفته است. مردم احساس میکنند که بر سرنوشت خود در مدیریت کشور و در برنامه‌هاى کلان کشور، آنها هستند که تصمیم‌گیرند و نظارت میکنند و عمل میکنند؛ این مردم‌سالارى دینى است.
 
یکى از خصوصیات این مردم‌سالارى این است که رابطه‌ى مردم و مسئولان به صِرف رابطه‌ى قانونى منحصر نمیشود؛ بلکه علاوه بر آن، رابطه‌ى عاطفى و ایمانى است؛ که ناشى از اعتقادات مردم، ناشى از بینش دینى مردم، ناشى از تعهد مردم به مبانى و اصول انقلاب است. این چیزى است که در دنیا ما نظیرى برایش نمى‌شناسیم، که رابطه‌ى مردم با مسئولین، یک چنین رابطه‌ى مستحکمِ عاطفى و ایمانى و نشانه‌ى پایبندى به مبانى باشد.

 شما ملاحظه کنید دیروز در این کشور روز قدس بود. چه کسى اجبار کرده بود که مردم در این هواى گرم، با دهان روزه  بیایند توى خیابانها، در تهران، در شهرستانها، در هواى گرم مناطقى مثل خوزستان، و بر مبناى یک اعتقاد شعار بدهند و ایستادگى را به رخ دنیا بکشانند و موضع خود را نسبت به مسئله‌ى فلسطین و رژیم غاصب صهیونیست اعلام کنند؟ این ملت مى‌آیند با شوق، با ذوق، از همه‌ى قشرها، پیر و جوان، زن و مرد، در اقصى‌ نقاط کشور، موضع خودشان را نسبت به مسائل اساسى کشور فریاد میکنند. این همان ایمان است؛ این رابطه‌ى ایمانى است. هیچ دستورى، هیچ مشوق مادى‌اى نمیتواند مردم را اینجور به میدانهاى حضور بکشاند. حضور در انتخابات هم همین جور است.

 وظیفه‌ى مسئولان، وظیفه‌ى سنگینى است. در نظام جمهورى اسلامى، پذیرش مسئولیت به معناى کامجوئى از قدرت نیست؛ به معناى قبول زحمات خدمت به مردم است.

 توصیه‌ى ما، هم به رئیس جمهور محترم، هم به هیئت دولتى که ان‌شاءالله به توفیق الهى در آینده‌ى نزدیکى از مجلس رأى اعتماد خواهند گرفت، این است که کارها را با صبر و بدون شتابزدگى انجام دهند؛ گامها را محکم و مطمئن بردارند.

من تأیید میکنم نظرى را که رئیس جمهور محترم ابراز کردند در زمینه‌ى برخورد حکمت‌آمیز با مسائل گوناگون بین‌المللى و مسائل سیاسى و مسائل ارتباطات بین‌المللى و اینها. حتماً باید برخوردِ حکمت‌آمیز و عاقلانه باشد.

راه موفقیت این است که دنبال رضاى الهى و دنبال انجام تکلیف الهى باشیم. خداى متعال راهها را براى ما مشخص کرده است؛ اگر از این راهها سلوک کنیم، مشى کنیم، به توفیق خواهیم رسید. راه موفقیت این کشور و این ملت عبارت است از راه اسلام، پایبندى به مبانى اسلام، پایبندى به ارزشهاى اسلامى، و پایبندى به آنچه که امام بزرگوار ما براى ما به یادگار گذاشته است از نصایح و از رهنمودها و خطوط روشنى که در اختیار ما قرار دارد.

 من به همه‌ى مسئولین محترم توصیه میکنم که ان‌شاءالله همکارى‌هاى خودشان را در زمینه‌ى برطرف کردن مشکلات کشور بیش از پیش کنند؛ قواى مجریه، مقننه و قضائیه حداکثر همکارى را بکنند.

 جمهورى اسلامى با مواضع روشن، با امکانات فراوان، با آینده‌اى که همراه با بشارتهاى فراوانى است، باید کارهاى بزرگى را انجام دهد؛ در درجه‌ى اول، مسائل مربوط به مشکلات داخلى است. جریان پیشرفت کشور و پیشرفت ملت ایران و نظام جمهورى اسلامى توقف‌پذیر نیست. ان‌شاءالله به توفیق الهى کارها پیش خواهد رفت.

جناب آقاى روحانى، جزو عناصر خدمتگزار قدیمى به نظام اسلامى در بخشهاى مختلف هستند؛ یک فرد آزموده شده‌اى در نظام جمهورى اسلامى هستند؛ چه در دوره‌ى دفاع مقدس، چه در مجلس شوراى اسلامى، چه در شوراى عالى امنیت ملى، کارهاى فراوانى  بر دوش ایشان بوده است، که آن خدمات بزرگ را انجام دادند؛ امروز هم به عنوان رئیس جمهور بحمدالله مفتخرند به این که آراء مردم ایشان را به این سِمت منصوب کرده است. امیدواریم ان‌شاءالله خداى متعال به ایشان کمک کند، از ایشان دستگیرى کند، هدایت کندو همه سعى کنند کمک کنند. من از همه‌ى جریانهاى گوناگون سیاسى درخواست میکنم و اصرار دارم، و همچنین از همه‌ى شخصیتهاى متنفذى که داراى نفوذ کلمه هستند، داراى حوزه‌ى تأثیرگذارى در میان ملت هستند، درخواست میکنم به مسئولین، به دولت، به رئیس جمهور کمک کنند تا ان‌شاءالله بتوانند وظائف سنگینى را که برعهده دارند، بخوبى انجام دهند و توقعاتى را که وجود دارد و مردم دارند، ان‌شاءالله به بهترین وجهى برآورده کنند.

 از خداوند متعال توفیقات را براى همه‌ى حضار محترم، براى همه‌ى ملت ایران، براى همه‌ى برادران مسلمان در سراسر جهان مسئلت میکنم و امیدوارم ان‌شاءالله برکات الهى در این ایام ماه مبارک رمضان شامل حال همه باشد و روح مطهر امام بزرگوار و ارواح طیبه‌ى شهیدان از ما راضى باشند

 والسّلام علیکم و رحمةالله و برکاته‌

 


آثار و فواید روزه - بخش چهارم

  3- کنترل غریزه شهوت

پیدا کردن راه حلی مناسب برای کنترل غرایز به خصوص غریزه شهوت یکی از دغدغه ‏های بشر بوده و هست و در این گذر بسیاری به افراط و تفریط کشانده شده ‏اند. اسلام عزیز علاوه بر باز کردن راه ازدواج جهت پاسخ‏گویی قانونمند و بدون ضرر به این غریزه طبیعی و نیز بیان دستوراتی در خصوص پیشگیری، توصیه‏ هایی نیز در رابطه با انجام کارهایی دارد که این امور در کنار سایر امور می ‏تواند کمک شایانی به کنترل غریزه شهوت بکند. از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه مداومت بر روزه گرفتن است. در روایات در مرحله اول توصیه به ازدواج شده است ولی اگر امکانات ازدواج آماده نباشد، به خصوص برای جوانان به مسئله روزه توصیه شده است، از پیامبر اسلام «صلی­ الله­ علیه ­وآله» نقل شده است:

 

یَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ عَلَیْکُمْ بِالْبَاهِ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِیعُوهُ فَعَلَیْکُمْ بِالصِّیَامِ فَإِنَّهُ وِجَاؤُه39.

ای گروه جوانان به سراغ ازدواج بروید، پس اگر نتوانستید ازدواج کنید به سراغ روزه گرفتن بروید چه اینکه روزه شهوت را خشک می‏ کند.

مشکلات ازدواج مخصوص زمان ما نیست، حتی در صدر اسلام نیز بعضی از افراد برای ازدواج مشکلاتی داشته ‏اند که برای آن‏ها مقدور نبوده است. برای این دسته از افراد مداومت بر روزه گرفتن توصیه شده است:

 

جَاءَ رَجُلٌ‏ إِلَى النَّبِیِّ «صلی الله ­علیه ­وآله» فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَیْسَ عِنْدِی طَوْلٌ فَأَنْکِحَ النِّسَاءَ فَإِلَیْکَ أَشْکُو الْعُزُوبِیَّةَ فَقَالَ وَفِّرْ شَعْرَ جَسَدِکَ وَ أَدِمِ الصِّیَامَ فَفَعَلَ فَذَهَبَ مَا بِهِ مِنَ الشَّبَقِ40.

مردی خدمت پیامبر اسلام «صلی ‏الله‏ علیه ‏و‏آله» آمد و گفت: ای رسول خدا! امکاناتی ندارم تا با زنان ازدواج کنم، حال به شما از وضع بی همسری خود شکایت دارم، [با نیاز به همسر چه کنم؟] حضرت فرمودند: موهای زائد بدنت را بگذار تا بلند شود و بر روزه گرفتن مداومت بورز. مرد این کارها را انجام داد، در نتیجه هیجان‏ های جنسی‏ اش از بین رفت.

جلوگیری از افراط و تفریط در هر زمینه ‏ای منطق اسلام است، به همین جهت است که اسلام، از بین بردن اصل قوای جنسی را مردود شمرده و در عوض مسئله کنترل و تعدیل را توصیه کرده است. روزه گرفتن راهی است بسیار مناسب جهت کنترل و تعدیل غریزه جنسی و در عین حال صدمه‏ ای به اصل قوای جنسی در انسان نخواهد زد.

 

عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ قَالَ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ ص أَرَدْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ أَخْتَصِیَ قَالَ لَا تَفْعَلْ یَا عُثْمَانُ فَإِنَّ اخْتِصَاءَ أُمَّتِیَ الصِّیَام41.

عثمان بن مظعون گفت: به رسول خدا «صلی ‏الله ‏علیه ‏و‏آله» عرض کردم: ای رسول خدا! [جلوگیری از شهوت] می‏خواهم خود را اخته کنم، پیامبر «صلی‏ الله ‏علیه‏ و‏آله» فرمودند: این کار را نکن! ای عثمان اخته کردن امت من روزه گرفتن است.

مهمترین کاری که روزه انجام می‏دهد شکستن شهوات و ضعیف نمودن آن است، تا انسان بتواند بوسیله عقل خویش آن را به کنترل خویش درآورده و از بروز مشکلات و معاصی جلوگیری نماید. امام رضا «علیه ‏السلام» در بیان علت تشریع روزه می ‏فرمایند:

 

عِلَّةُ الصَّوْمِ لِعِرْفَانِ مَسِّ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ ... مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الِانْکِسَارِ لَهُ عَنِ الشَّهَوَات42.

علت [وجوب] روزه درک مقداری گرسنگی و عطش است ... علاوه بر این‏ها روزه این فائده را نیز دارد که در آن شهوات شکسته می ‏شود.

4- ایجاد روحیه استقامت

انسان در دنیا دائماً در حال مبارزه با مشکلات و سختی ‏های فردی و اجتماعی است. یکی از مهمترین عوامل پیروزی انسان در برابر همة این مشکلات و سختی‏ ها صبر و استقامت است. قرآن کریم در این خصوص می ‏فرماید:

 

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرینَ43.

اى افرادى که ایمان آورده ‏اید! از صبر (و استقامت) و نماز، کمک بگیرید! (زیرا) خداوند با صابران است.

جالب است که در روایات «صبر» در آیه فوق را به روزه تأویل کرده ‏اند، که علاوه بر این معنا که در مشکلات برای حل آن‏ها باید به روزه متوسل شد، به این معنا نیز اشاره دارد که بین صبر و استقامت از یک سو و روزه گرفتن از سوی دیگر سنخیتی وجود دارد و در واقع روزه گرفتن نیز عملی است که در آن تمرین استقامت و پایداری صورت می‏ گیرد. در روایتی در این خصوص از امام صادق «علیه ­السلام» نقل شده است:

 

فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ  قَالَ یَعْنِی بِالصَّبْرِ الصَّوْم44.

امام صادق «علیه‏ السلام» در رابطه با گفتار خداوند عزّ و جلّ که می فرماید: از صبر و نماز کمک بگیرید، فرمودند: منظور از صبر روزه است.

   حجة الاسلام والمسلمین محمدحسین رضا زاده 

استاد جامعه علمیه امیرالمؤمنین (ع)  

39 وسائل ‏الشیعة ج:10 ص:410

40 وسائل ‏الشیعة ج:20ص:241

41 وسائل‏ الشیعة ج:10 ص:410

42 من‏ لایحضره‏ الفقیه ج:2 ص:73

43 بقرة :153

44 من‏ لایحضره‏ الفقیه ج:2 ص:76

 

 


آثار و فواید روزه - بخش سوم

 

   

ب)- آثار مادی

§                صحت جسم  

در علم پزشکی این مطلب ثابت شده است که منشاء بسیاری از بیماری ‏ها پر خوری است و از طرف دیگر امساک از خوردن و متعادل ساختن خوراک، راه حل بسیاری از مشکلات جسمی است. بدن برای آنکه آنچه را که دریافت نموده است به درستی هضم نموده و مواد انباشته را به سوخت برساند، به فرصتی نیاز دارد که در آن فرصت دریافتی نداشته باشد و مشغول سوخت و ساز مواد موجود شود. روزه می‏تواند به خوبی این فرصت را در اختیار بدن قرار دهد. در روایتی از پیامبر اسلام «صلى‏اللَّه علیه‏و‏آله» آمده است:

 صُومُوا تَصِحُّوا30.

روزه بگیرید سالم می‏شوید.

 

روایات پر نمودن شکم را موجب فساد بدن و بیماری دانسته‏اند و از سوی دیگر کم غذا خوردن و در واقع به اندازه نیاز غذا خوردن را موجب سلامتی دانسته‏ اند، از جمله روایت ذیل است که از پیامبر اسلام «صلی الله علیه‏ و‏آله» نقل شده است:

إِیَّاکُمْ وَ الْبِطْنَةَ فَإِنَّهَا مَفْسَدَةٌ لِلْبَدَنِ وَ مَوْرَثَةٌ لِلسَّقَمِ وَ مَکْسَلَةٌ عَنِ الْعِبَادَةِ وَ رُوِیَ مَنْ قَلَّ طَعَامُهُ صَحَّ بَدَنُهُ وَ صَفَا قَلْبُهُ وَ مَنْ کَثُرَ طَعْمُهُ سَقِمَ بَدَنُهُ وَ قَسَا قَلْبُهُ31.

از پر کردن شکم بپرهیزید چه اینکه آن موجب تباهی بدن است و بیماری بر جای می‏ گذارد و موجب کسالت نسبت به عبادت می‏شود، و روایت شده است هر کس غذایش کم باشد بدنش سالم و قلبش با صفا گردد و هر کس غذایش زیاد شود بدنش بیمار و قلبش سنگ شود.

بلکه بالاتر از این، منشاء همه بیماری‏ها معده دانسته شده است و در مقابل کنترل میزان غذا اصل دارو بیان شده است. از پیامبر اعظم «صلی الله علیه ‏و‏آله» نقل شده است:

أَعْلَمُ أَنَّ الْمَعِدَةَ بَیْتُ الدَّاءِ وَ الْحِمْیَةُ هِیَ الدَّوَاء32.

بدان که معده مرکز و خانه هر دردی است و پرهیز [از غذاهای نامناسب و زیاده­ خوری]، اساس هر داروی شفا‏بخش است.

§                زیبایی

یکی دیگر از آثار کنترل غذا و سیر نخوردن زیبایی و شادابی پوست است. در این رابطه به روایت ذیل توجه فرمایید:

 

أَنَّ النَّبِیَّ «صلی الله علیه ‏و‏آله» قَالَ مَرَّ أَخِی عِیسَى «علی ­نبینا وآله ­وعلیه ­السلام» بِمَدِینَةٍ وَ فِیهَا رَجُلٌ وَ امْرَأَةٌ یَتَصَایَحَانِ فَقَالَ مَا شَأْنُکُمَا قَالَ یَا نَبِیَّ اللَّهِ هَذِهِ امْرَأَتِی وَ لَیْسَ بِهَا بَأْسٌ صَالِحَةٌ وَ لَکِنِّی أُحِبُّ فِرَاقَهَا قَالَ فَأَخْبِرْنِی عَلَى کُلِّ حَالٍ مَا شَأْنُهَا قَالَ هِیَ خَلَقَةُ الْوَجْهِ مِنْ غَیْرِ کِبَرٍ قَالَ لَهَا یَا مَرْأَةُ أَ تُحِبِّینَ أَنْ یَعُودَ مَاءُ وَجْهِکِ طَرِیّاً قَالَتْ نَعَمْ قَالَ لَهَا إِذَا أَکَلْتِ فَإِیَّاکِ أَنْ تَشْبَعِینَ لِأَنَّ الطَّعَامَ إِذَا تَکَاثَرَ عَلَى الصَّدْرِ فَزَادَ فِی الْقَدْرِ ذَهَبَ مَاءُ الْوَجْهِ فَفَعَلَتْ ذَلِکَ فَعَادَ وَجْهُهَا طَرِیّاً33.

پیامبر اعظم «صلّی ‏اللَّه ‏علیه ‏و‏آله» فرمودند: برادرم عیسى «علی ‏نبینا‏ و‏آله ‏وعلیه ‏السّلام» به شهرى عبور نمود که در آن مرد و زنى‏ بر سر یکدیگر فریاد می ‏زدند، حضرت به آن­ها فرمود: شما را چه می ‏شود، چرا فریاد می ‏کنید؟ آن مرد عرض کرد: اى پیامبر خدا، این همسر من است و هیچ بدى هم ندارد بلکه زنى است صالحه، ولى در عین حال دوست دارم از او جدا شوم. حضرت عیسى «علی ‏نبینا‏ و‏آله ‏وعلیه ‏السّلام» فرمود: به هر حال بگو چه نقصى در او است که می ‏خواهى از وى جدا شوى؟ آن مرد عرضه داشت: بدون این که پیر شده باشد صورتش شکسته و فرسوده شده. حضرت به آن زن فرمود: اى زن دوست دارى طراوت صورتت به تو برگردد؟ آن زن عرضه داشت: آرى. حضرت فرمود: هر گاه غذا تناول می ‏کنى، پیش از سیر شدن از آن دست بکش زیرا طعام وقتى در شکم و معده زیاد شد، طراوت و نشاط صورت را می ‏برد. زن به این دستور عمل نمود، طراوت صورتش دوباره بازگشت.

§                تقویت حافظه

تقویت حافظه را نیز می‏ توان یکی دیگر از آثار گرسنگی مثبت و قانونمند دانست. در این حدیث قدسی به این مطلب اشاره رفته است:

 یَا رَبِّ مَا مِیرَاثُ الْجُوعِ قَالَ ... وَ حِفْظُ الْقَلْب34.‏

پیامبر خدا «صلی الله ­علیه ­وآله» به خداوند متعال عرضه داشتند: اثر گرسنگی چیست؟ خداوند متعال فرمود: ... و [تقویت] حافظه ذهن.

§                ایجاد زندگی مطلوب

انسانی که توانسته است خود را به گرسنگی و تشنگی عادت دهد و ایامی از زندگی خود را به این حال بگذراند یقیناً دارای روحیه‏ ای محکم و خلل ناپذیر خواهد بود و این آمادگی را دارد که خود را با شرایط مختلف و سخت و آسان زندگی وفق دهد و دشواری ‏های آن، برای او به یک معضل تبدیل نشود. در بخشی از حدیث معراج اینگونه آمده است:

 

قَالَ یَا رَبِّ مَا مِیرَاثُ الْجُوعِ قَالَ ... وَ خِفَّةُ الْمَئُونَةِ بَیْنَ النَّاسِ وَ قَوْلُ الْحَقِّ وَ لَا یُبَالِی عَاشَ بِیُسْرٍ أَوْ بِعُسْرٍ35.

پیامبر خدا «صلی­ الله­ علیه ­وآله» به خداوند متعال عرضه داشتند: اثر گرسنگی چیست؟ خداوند متعال فرمود: ... و سبُکی هزینه [زندگی] در میان مردم و بیان گفتار حق و اینکه انسان باکی ندارد از اینکه در آسانی زندگی کند و یا در سختی.

 

زندگی انسان در دنیا همیشه همراه با رنج است چه اینکه خداوند متعال در قرآن کریم می‏فرماید: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی‏ کَبَدٍ36براستى که انسان را در رنج آفریده‏ ایم». با توجه به این مطلب باید دانست که حتی لذت‏ های دنیا نیز لذت ‏هایی خالص نیستند و در واقع لذت در دنیا چیزی جز برطرف شدن و یا کم شدن رنج‏ های انسان نیست. انسان در دنیا با پاسخ به نیازهایش برای خویش لذت می ‏آفریند، پس هر چه نیاز و رنج بیشتر باشد، برطرف ساختن آن نیاز و رنج لذت بیشتری برای انسان به همراه خواهد داشت. البته این به معنای این نیست که انسان بی‏ جهت و به صورت غیر طبیعی برای خویش رنج و سختی ایجاد کند، بلکه معنای این سخن، آن است که اگر در اعمال و فعالیت­ های صحیح زندگی رنجی هم وجود دارد این رنج را بپذیر، تا هم به مقصد صحیح خویش برسی و نیز زمینه لذتی بالاتر را برای خود فراهم آورده باشی. در روایتی از امام هادی «علیه ­السلام» آمده است:

 

السَّهَرُ أَلَذُّ لِلْمَنَامِ وَ الْجُوعُ یَزِیدُ فِی طِیبِ الطَّعَامِ یُرِیدُ بِهِ الْحَثَّ عَلَى قِیَامِ اللَّیْلِ وَ صِیَامِ النَّهَارِ37.

شب زنده ‏داری، خواب را لذیذتر می ­کند و گرسنگى گوارایی غذا را می­ افزاید (منظور امام «علیه ‏السلام» ترغیب و تشویق به شب‏ زنده ‏دارى و روزه گرفتن است).

 

جالب است که در سیره حضرت عیسی «علی نبینا ‏و‏آله‏ و‏علیه‏ السلام» نیز به همین نکته تصریح شده است. امیر‏المؤمنین علی «علیه ‏السلام» در بیان سیره ایشان می ‏فرمایند:

وَ إِنْ شِئْتَ قُلْتُ فِی عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ «علی ‏نبینا ‏و‏آله ‏وعلیهما‏السّلام» فَلَقَدْ کَانَ یَتَوَسَّدُ الْحَجَرَ وَ یَلْبَسُ الْخَشِنَ وَ یَأْکُلُ الْجَشِبَ وَ کَانَ إِدَامُهُ الْجُوعَ وَ سِرَاجُهُ بِاللَّیْلِ الْقَمَرَ وَ ظِلَالُهُ فِی الشِّتَاءِ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ فَاکِهَتُهُ وَ رَیْحَانُهُ مَا تُنْبِتُ الْأَرْضُ لِلْبَهَائِمِ وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ زَوْجَةٌ تَفْتِنُهُ وَ لَا وَلَدٌ یَحْزُنُهُ وَ لَا مَالٌ یَلْفِتُهُ وَ لَا طَمَعٌ یُذِلُّهُ دَابَّتُهُ رِجْلَاهُ وَ خَادِمُهُ یَدَاه38.

و اگر خواهى از عیسى بن مریم «علی ‏نبینا ‏و‏آله ‏وعلیهما‏السّلام»بگویم، که سنگ را بالش خود قرار می ‏داد، لباس پشمى خشن به تن می ‏کرد، و نان خشک می ‏خورد، نان خورش او [و چیزی که با آن طعم غذا را می‏ افزود] گرسنگى بود، و چراغش در شب، ماه و پناهگاه زمستان او شرق و غرب زمین بود، میوه و گل او سبزیجاتى بود که زمین براى چهارپایان می ‏رویاند، زنى نداشت که او را فریفته خود سازد، فرزندى نداشت تا او را غمگین سازد، مالى نداشت تا او را سرگرم کند، و آز و طمعى نداشت تا او را خوار و ذلیل نماید، مرکب سوارى او دو پایش، و خدمتگزار وى، دست هایش بود.

    حجة الاسلام والمسلمین محمدحسین رضا زاده 

استاد جامعه علمیه امیرالمؤمنین (ع)  

31 بحارالأنوار ج:63 ص:338                                       

32 بحار الأنوار ج:‏10ص:205

33 علل ‏الشرائع ج:2 ص:497 - مستدرک ‏الوسائل ج:16 ص:217                         

34 إرشادالقلوب ج:1 ص:200 – بحارالأنوار ج:74 ص: 21

35 همان

36 بلد : 4                                                                                  

37 بحارالأنوار ج:75 ص:369

38 نهج‏ البلاغة ص:227 خطبه 160


آثار و فواید روزه – بخش دوم

 

  •           ایجاد حال عبادت و مناجات  

قرب الهی، اشتیاق به عبادت را در انسان زنده می‏ کند و عبادت و ذکر موجب قرب بیشتر می‏ شود. انسان نیاز دارد تا در برابر عظمت الهی، حقارت و ذلت خود را حس کند و آن را فراموش نکند، گرسنگی، به شرطی که در چهارچوب شرع باشد، یکی از بهترین راه‏ هایی است که انسان می‏تواند آن عظمت و این ذلت را به خود یادآوری کند. امام رضا «علیه­ السلام» در بیان علت وجوب روزه می ‏فرمایند:

 إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ ... وَ لِیَکُونَ الصَّائِمُ خَاشِعاً ذَلِیلًا مُسْتَکِیناً مَأْجُوراً مُحْتَسِباً عَارِفاً صَابِراً عَلَى مَا أَصَابَهُ مِنَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ فَیَسْتَوْجِبَ الثَّوَابَ21.

همانا به روزه امر شده‏ اید ... و همچنین برای اینکه روزه دار [به درگاه خداوند متعال] خاشع و ذلیل و درمانده و دارای اجر شود و کارش را به حساب خداوند بگذارد و عارف شود و در برابر رنج‏های گرسنگی و تشنگی دارای استقامت گردد و به همین جهت مستحقق ثواب گردد.

 

شکم پر حال عبادت و ذکر را از انسان می ‏گیرد و این، راه نفوذی است برای شیطان تا انسان را از عبادت و ذکر جدا ساخته و پرده غفلت را بر دل و فکر او بیفکند و آرام آرام او را به مسیری غیر از مسیر خداوند متعال سوق دهد. به همین جهت است که انسان ‏های صالح سعی دارند که از سیر غذا خوردن بپرهیزند و تنها به اندازه ‏ای غذا بخورند که بواسطه آن توان و قدرت بر طاعت و عبادت الهی را بدست آورند. در رابطه با این مطلب توجه به این گفتگوی حضرت یحیی بن زکریا «علی‏ نبینا ‏و‏آله ‏و‏علیهما‏السلام» و شیطان، مفید است: 

 ظَهَرَ إِبْلِیسُ لِیَحْیَى بْنِ زَکَرِیَّا «علی ‏نبینا ‏و‏آله ‏و‏علیهما‏السلام» وَ إِذَا عَلَیْهِ مَعَالِیقُ مِنْ کُلِّ شَیْ‏ءٍ فَقَالَ لَهُ یَحْیَى مَا هَذِهِ الْمَعَالِیقُ یَا إِبْلِیسُ فَقَالَ هَذِهِ الشَّهَوَاتُ الَّتِی أَصَبْتُهَا مِنِ ابْنِ آدَمَ قَالَ فَهَلْ لِی مِنْهَا شَیْ‏ءٌ قَالَ رُبَّمَا شَبِعْتَ فَثَقَّلْتُکَ عَنِ الصَّلَاةِ وَ الذِّکْرِ قَالَ یَحْیَى لِلَّهِ عَلَیَّ أَنْ لَا أَمْلَأَ بَطْنِی مِنْ طَعَامٍ أَبَداً فَقَالَ إِبْلِیسُ لِلَّهِ عَلَیَّ أَنْ لَا أَنْصَحَ مُسْلِماً أَبَداً ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (ع) یَا حَفْصُ لِلَّهِ عَلَى جَعْفَرٍ وَ آلِ جَعْفَرٍ أَنْ لَا یَمْلَئُوا بُطُونَهُمْ مِنْ طَعَامٍ أَبَداً وَ لِلَّهِ عَلَى جَعْفَرٍ وَ آلِ جَعْفَرٍ أَنْ لَا یَعْمَلُوا لِلدُّنْیَا أَبَداً22.

امام صادق «علیه ‏السلام» فرمودند: ابلیس برای حضرت یحیی بن زکریا «علی ‏نبینا‏ و‏آله‏ و‏علیهما‏السلام» ظاهر شد در حالی که بر او از هر چیزی آویزه ‏هایی بود، حضرت یحیی «علی ‏نبینا‏ و‏آله‏ و‏علیه‏ السلام» از او پرسید: ای ابلیس این آویزه ‏ها چیست؟ ابلیس گفت: این‏ها شهوات گوناگونی است که انسان‏ها را بوسیله آن‏ها گرفتار می‏ کنم؛ حضرت یحیی «علی ‏نبینا‏ و‏آله‏ و‏علیه‏ السلام» فرمودند: آیا از این امور چیزی برای من نیز هست؟ ابلیس گفت: تو بسا سیر می‏خوری و من [از همین راه] تو را برای نماز و ذکر سنگین می‏کنم، حضرت یحیی «علی ‏نبینا‏ و‏آله ‏و‏علیه ‏السلام» [صیغه نذر را خوانند و این چنین نذر کردند:] برای خداست بر گردن من، اینکه هرگز شکمم را از غذا پر نکنم، ابلیس نیز گفت: برای خداست بر گردن من که هرگز برای مسلمی خیرخواهی نکنم. سپس امام صادق «علیه ‏السلام» فرمودند: ای حفص! برای خداست بر گردن جعفر و خاندان جعفر که هرگز شکم­ هایشان را از غذا پر نکنند و برای خداست بر گردن جعفر و خاندان جعفر که هرگز برای دنیا کار نکنند.

 

بنابر روایات، انسان مؤمن به جهت توجه به امر آخرت و دیدن عیوب خویش و تفکر نسبت به زندگی جاویدان، در قلبش دچار حزن است «الْمُؤْمِنُ ... بِشْرُهُ فِی وَجْهِهِ وَ حُزْنُهُ فِی قَلْبِه‏23 مؤمن شادیش در صورتش و حزنش در قلبش می باشد».

این چنین حزنی نه تنها نکوهیده نیست بلکه مورد سفارش و تحسین قرار گرفته است.

 أَوْحَى اللَّهُ إِلَى عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ «علیهماالسلام» یَا عِیسَى هَبْ لِی مِنْ عَیْنَیْکَ الدُّمُوعَ وَ مِنْ قَلْبِکَ الْخُشُوعَ وَ اکْحَلْ عَیْنَکَ بِمِیلِ الْحُزْنِ إِذَا ضَحِکَ الْبَطَّالُونَ.

خداوند به حضرت عیسی «علی ‏نبینا ‏و‏آله‏ و‏علیه‏ السلام» وحی نمود که ای عیسی! از دو چشمت، اشک را و از قلبت، خشوع را به من هدیه کن و زمانی که اهل باطل مشغول خنده هستند چشمت را بوسیله حزن سرمه بکش.

 

این حزن به انسان کمک می‏کند تا حال عبادت پیدا کند و نشاط بیشتری برای ذکر و توجه به خداوند متعال داشته باشد. گرسنگی می‏تواند از این سنخ اندوه، حزنی دائم را برای انسان به ارمغان داشته باشد. در این خصوص خداوند متعال به پیامبر اکرم «صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله» این چنین می‏فرماید:

 قَالَ یَا رَبِّ مَا مِیرَاثُ الْجُوعِ قَالَ ... وَ الْحُزْنُ الدَّائِمُ24.

پیامبر خدا «صلی ­الله­ علیه ­وآله» به خداوند متعال عرضه داشتند: اثر گرسنگی چیست؟ خداوند متعال فرمود: ... و حزن همیشگی. 

 

  •           تذکر نسبت به آخرت

 توجه به آخرت یکی از شاخصه‏ های انسان مؤمن است، چه اینکه او با این توجه و تذکر سعی دارد تا به همه زندگی خود جهت دهی مناسبی داشته باشد، آنچه می‏ اندیشد و آنچه می ‏گوید و آنچه می‏ کند را در جهت اصلاح آخرت خویش قرار دهد. یکی از خصلت‏ های انسان مؤمن توجه به دشواری‏ های عرصه حساب و تذکر نسبت به گردنه‏ های سخت آخرت است، توصیف آخرت به اینکه بسیاری از انسان‏ها در روز حشر گرسنه و تشنه هستند، مؤمن را بر این می‏دارد که هم به فکر آن باشد و هم برای جلوگیری از آن فکری بکند. روزه و گرسنگیِ ناشی از آن، فرصتی است تا مؤمن، خود را به آخرت نزدیک گرداند و در همین دنیا سعی در اصلاح آخرت خویش داشته باشد. امام رضا «علیه‏ السلام» در بیان حکمت تشریع روزه می‏فرمایند:

 إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ فَیَسْتَدِلُّوا عَلَى فَقْرِ الْآخِرَةِ ...25.

همانا به روزه امر شده ‏اید تا رنج گرسنگی و تشنگی را بفهمید و از این طریق به ناداری در آخرت راه یابید [و متذکر فقر در آنجا شوید].

 

پیامبر اسلام «صلی­ الله­ علیه ­وآله» نیز در خطبة معروف شعبانیه به همین نکته تصریح می‏ فرمایند:

 وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ عَطَشَه‏26.

و بوسیله گرسنگی و تشنگیتان [به سبب روزه] در ماه رمضان گرسنگی و تشنگی روز قیامت را بیادآورید.

 

اینکه مؤمن روزه می‏ گیرد و به خود گرسنگی می ‏دهد تا نسبت به گرسنگی آخرت تذکر و توجه پیدا کند، به این جهت است که او می‏داند که سیر بودن در دنیا به خصوص از حرام، موجب گرسنگی در آخرت است.

 عطیة بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِیِّ قَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ الْفَارِسِیَّ وَ قَدْ أُکْرِهَ عَلَى طَعَامٍ فَقَالَ حَسْبِی إِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ «صلی ­الله ­علیه ­وآله» یَقُولُ إِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ شِبَعاً فِی الدُّنْیَا أَکْثَرُهُمْ جُوعاً فِی الْآخِرَةِ یَا سَلْمَانُ إِنَّمَا الدُّنْیَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْکَافِرِ27.

عطیة بن عامر جهنى از سلمان فارسى روایت می ‏کند که سلمان را براى خوردن طعامى مجبور کردند او گفت: مرا کفایت مى‏کند که از رسول خدا «صلی الله علیه ‏و‏آله» شنیدم فرمودند: کسانى که در دنیا بیشترین سیری را دارند در آخرت بیشترین گرسنگی را خواهند کشید، اى سلمان دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر می ‏باشد.  

 

  •           توجه نسبت به حال فقرا

 یکی از آثار مهم معنوی و در عین حال اجتماعی روزه و گرسنگی ناشی از آن، توجه پیدا کردن به حال فقرا و مستمندان است. روایت ذیل توجه به حال فقرا را علت تشریع روزه بیان می‏ کند:

 عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَکَمِ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ «علیه ‏السّلام» عَنْ عِلَّةِ الصِّیَامِ فَقَالَ إِنَّمَا فَرَضَ اللَّهُ الصِّیَامَ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ وَ ذَلِکَ أَنَّ الْغَنِیَّ لَمْ یَکُنْ لِیَجِدَ مَسَّ الْجُوعِ فَیَرْحَمَ الْفَقِیرَ لِأَنَّ الْغَنِیَّ کُلَّمَا أَرَادَ شَیْئاً قَدَرَ عَلَیْهِ فَأَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ یُسَوِّیَ بَیْنَ خَلْقِهِ وَ أَنْ یُذِیقَ الْغَنِیَّ مَسَّ الْجُوعِ وَ الْأَلَمِ لِیَرِقَّ عَلَى الضَّعِیفِ وَ یَرْحَمَ الْجَائع28.

هشام بن حکم گفت: از امام صادق «علیه ‏السّلام» راجع به علّت روزه سؤال کردم؟ حضرت فرمودند: علّت تشریع روزه و وجوب آن این است که به واسطه آن فقیر و غنى با هم مساوى می ‏گردند. و توضیح آن این است که: غنى هیچ گاه درد و الم گرسنگى را حسّ نمی ‏کند تا به فقیر ترحّم نماید چه آنکه وى هر گاه هر چیزى را که اراده کند بر آن دست می ‏یابد، لذا حق تعالى خواست که بین خلقش، اغنیاء و فقراء آنها تساوى بر قرار نموده و همان طورى که فقراء گرسنگى را لمس مى‏کند اغنیاء نیز درد جوع و گرسنگى را بیابند تا بر ضعفاء رقّت و ترحّم نمایند، از این رو روزه را واجب فرمود.

 

همین معنا از امام رضا «علیه­ السلام» نیز نقل شده است:

 

إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ ... وَ لِیَعْرِفُوا شِدَّةَ مَبْلَغِ ذَلِکَ عَلَى أَهْلِ الْفَقْرِ وَ الْمَسْکَنَةِ فِی الدُّنْیَا فَیُؤَدُّوا إِلَیْهِمْ مَا افْتَرَضَ اللَّهُ لَهُمْ فِی أَمْوَالِهِم29.

همانا به روزه امر شده اید تا رنج گرسنگی و تشنگی را بفهمید ... و برای اینکه با نهایت شدت این بر اهل فقر و نداری در این دنیا آشنا شوید و در نتیجه آنچه را که خداوند از اموال برای آن ها واجب گردانده است بپردازید.

 حجة الاسلام والمسلمین محمدحسین رضا زاده 

 استاد جامعه علمیه امیرالمؤمنین (ع)  

  

21 وسائل‏الشیعة ج:10 ص:9

22 محاسن ج:2 ص:439 – بحارالأنوار ج:60 ص:216

23 کافی ج:2 ص:226

24 إرشادالقلوب ج:1 ص:200 – بحارالأنوار ج:74 ص: 21

25 وسائل ‏الشیعة ج:10ص:9

26 أمالی ‏للصدوق ص:93 – بحارالأنوار ج:93 ص:356

27 أمالی ‏للطوسی ص:346 - بحارالأنوار ج:63 ص:333                

28 وسائل ‏الشیعة ج:10ص:7                                                                             

29 وسائل ‏الشیعة ج:10ص:9  


آثار و فواید روزه- بخش اول

  هدیه الهی بهترین هدیه ‏هاست و برکات متعدد و بی شماری بر آن بار می ‏شود. روزه نیز دارای جهات مختلفی است که هر کدام از آن‏ها می ‏تواند اشتیاق انسان را برای درک و کسب آن برانگیزاند. در ذیل با توجه به روایات برخی از آثار و فواید روزه را مطرح می‏کنیم:

1-رضایت و مغفرت خداوند

برای مؤمنین در انجام هر کاری مهمترین امر رضایت خداوند متعال است. روزه از جمله کارهایی است که اگر با نیتی صادق و کامل انجام گیرد، بدون شک رضایت الهی را در پی خواهد داشت. از پیامبر خدا «صلی­ الله ­علیه ­وآله» نقل شده است:

 مَنْ صَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ فَاجْتَنَبَ فِیهِ الْحَرَامَ وَ الْبُهْتَانَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ وَ أَوْجَبَ لَهُ الْجِنَان9.

هر کس ماه رمضان را روزه بگیرد و در آن از عمل حرام و [خصوص] تهمت زدن به دیگران اجتناب کند، خداوند از او راضی شده و بهشت را برای او واجب می‏گرداند.

البته باید توجه داشت که انجام روزه کامل کاری است بس دشوار، ولی در عین حال آن قدر مغفرت و رحمت الهی را در پی دارد که باز هم انسان را برای کسب این فضائل مشتاق می‏ کند. به این گفتگوی جابر بن عبد الله انصاری با رسول خدا «صلی ­الله­ علیه­ وآله» توجه فرمایید:

 

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ «صلی ­الله ­علیه ­وآله» لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ یَا جَابِرُ هَذَا شَهْرُ رَمَضَانَ مَنْ صَامَ نَهَارَهُ وَ قَامَ وِرْداً مِنْ لَیْلِهِ وَ عَفَّ بَطْنَهُ وَ فَرْجَهُ وَ کَفَّ لِسَانَهُ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَخُرُوجِهِ مِنَ الشَّهْرِ فَقَالَ جَابِرٌ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحْسَنَ هَذَا الْحَدِیثَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا جَابِرُ وَ مَا أَشَدَّ هَذِهِ الشُّرُوطَ10.

پیامبر خدا «صلی­ الله ­علیه ­وآله» به جابر بن عبد الله انصاری فرمودند: ای جابر! این ماه رمضان است، هر کس روزش را روزه بگیرد و شبش را در حالی که ورد و ذکر می‏گوید بپادارد و عفّت شکم و شرمگاهش را حفظ کند و زبانش را نگه دارد، از گناهانش خارج می ‏شود همانگونه که از این ماه خارج می ‏شود، جابر گفت: ای پیامبر خدا! [این مطلب] چه گفتار نیکویی است! پیامبر خدا «صلی ­الله­ علیه ­وآله» فرمودند: ای جابر! این شرط‏ ها چه شرط ‏های دشواری است.

روزه در میان سایر اعمالِ خیر، ویژگی‏ هایی دارد که آن را ممتاز می ‏نماید. یکی از این ویژگی‏ ها، توجه ویژه خداوند متعال به فرد روزه دار است. خداوند روزه را اختصاصی خود می داند و پاداش آن را نیز مستقیماً به فرد روزه‏ دار می ‏رساند:

 

قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الصَّوْمُ لِی وَ أَنَا أَجْزِی بِهِ وَ لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ حِینَ یُفْطِرُ وَ حِینَ یَلْقَى رَبَّهُ وَ الَّذِی نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِیَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْیَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِیحِ الْمِسْکِ11.

پیامبر خدا «صلی­ الله ­علیه ­وآله» فرمودند: خداوند عزوجل فرمود: روزه برای من است و خود من پاداش آن را می‏پردازم و برای روزه دار دو [زمان] شادی وجود دارد، 1- زمانی که افطار می‏کند 2- زمانی که پروردگارش را ملاقات می‏کند. قسم به کسی که جان محمّد «صلی­ الله­ علیه ­وآله» به دست اوست، هر آینه بوی نامطبوع دهان روزه ‏دار، نزد خداوند از بوی مشک خوش‏تر است.

توجه خداوند متعال به فرد روزه ‏دار آن زمانی بیشتر می‏ شود که او به جهت روزه سختی بیشتری را متحمل می ‏شود. امام صادق «علیه‏ السلام» در این خصوص می‏ فرمایند:

 

مَنْ صَامَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْماً فِی شِدَّةِ الْحَرِّ فَأَصَابَهُ ظَمَأٌ وَکَّلَ اللَّهُ بِهِ أَلْفَ مَلَکٍ یَمْسَحُونَ وَجْهَهُ وَ یُبَشِّرُونَهُ حَتَّى إِذَا أَفْطَرَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا أَطْیَبَ رِیحَکَ وَ رَوْحَکَ مَلَائِکَتِی اشْهَدُوا أَنِّی قَدْ غَفَرْتُ لَهُ12.

هر کس روزی را برای خداوند عزوجل در شدت گرما، روزه بگیرد و بر اثر آن دچار تشنگی بشود، خداوند هزار فرشته را مأمور او می‏ کند، این فرشتگان صورت این روزه ‏دار را نوازش می ‏کنند و دائماً به او بشارت می‏ دهند تا اینکه افطار کند، [چون افطار کند] خداوند عزوجل می ‏فرماید: بو و نسیم تو چقدر پاکیزه و خوش است!، ملائکه‏ من! شهادت دهید که همانا من او را بخشیدم.    

 

2- گرسنگی

انسان به جهت جهل خود، از حکمت بسیاری از امور در این دنیا غافل است و همین امر سبب می‏ شود که در تشخیص خیر از شر، دچار اشتباه شود. قرآن کریم در این خصوص می‏ فرماید:

 

عَسى‏ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ13.

چه بسا چیزى را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است. و یا چیزى را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است. و خدا می ‏داند، و شما نمی ‏دانید.

 

به طور طبیعی یکی از آثار روزه گرسنگی و تشنگی است و نباید این مسئله را به عنوان یک مشکل و معضل دید و دائماً به دنبال راه­ هایی خاص بود تا گرسنگی و تشنگی ناشی از روزه را برطرف کرد، چه اینکه قرار است ما بوسیله روزه به میزان مشخصی، مزه گرسنگی و تشنگی را بچشیم و این برای ما خیر است نه شر. در بعضی از روایات حکمت وجوب روزه همین امر دانسته شده است، در روایتی از امام رضا «علیه­ السلام» آمده است:

 

إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَش14.

همانا به روزه امر شده ‏اید تا رنج گرسنگی و تشنگی را بفهمید.

 

گرسنگی اگر در محدوده ‏ای که اسلام آن را تعریف می‏ کند، باشد و به صورت طبیعی ایجاد شود یکی از کلیدهای موفقیت برای رسیدن به کمالات است. به طور کل چیزی ارزش دارد که اولاً اختیاری بوده و با قصد و نیت انجام شود و از طرفی دیگر در آن نه افراط باشد و نه تفریط. روزه قالبی است که بر طبق آن می‏ توان به ریاضتی مشروع و گرسنگی ­ای مطلوب دست یافت، چه اینکه طبق آموزه‏ های اسلامی با خوردن طعام در غیر زمان روزه به خصوص سحر و عدم جواز اتصال روزه به روز بعد، جهت افراط در گرسنگی بسته می ‏شود و با رعایت عدم پرخوری و انجام فعالیت ‏های روزانه به طور طبیعی و تعطیل نکردن زندگی، جهت تفریط گرفته می ‏شود و از طرفی این گرسنگی رنجی است که خود انسان انتخاب کرده است و نه آنکه از روی نداشتن طعام مجبور به تحمل گرسنگی باشد. با توجه به این خصوصیات است که می‏توان از آثار متعدد ریاضت نفس و گرسنگی به نحو مطلوب و معقول استفاده برد. البته باید توجه نمود مراد از گرسنگی لزوماً ضعف و ناتوانی بر اثر غذا نخوردن نیست بلکه مراد از گرسنگیِ بر اثر روزه، برای مدت محدودی خالی نگه داشتن معده از غذاست که مخالف سیر بودن و پر بودن معده است.

در روایات آثار متعددی برای گرسنگی و سیر نبودن شمرده شده است که در ذیل به بعضی از آن‏ها اشاره می‏ کنیم:

 

الف)- آثار معنوی 

  •           علم و حکمت

 یکی از آثار روزه رسیدن به علم و حکمت است. به نظر می‏رسد این علم هم دانش ‏های تحصیلی را شامل می ‏شود و هم معارفی که از ناحیه خداوند به قلوب انسان‏ های مؤمن تابانده می ‏شود، چه اینکه اولاً وقتی معده پر باشد جهاز بدن عمدتاً در حال تلاش برای هضم این غذا هستند و در نتیجه فکر و ذهن انسان به خوبی نمی ‏تواند فعالیت کند و در نتیجه انسان در زمانی که معده او خالی باشد قدرت فراگیری بالاتری دارد و ثانیاً معده پر، فرد را از خداوند دور می‏ سازد و در مقابل، گرسنگیِ همراه با ایمان، موجب نزدیکی انسان به خداوند می ‏شود و در نتیجه او برای کسب معارف الهی نزدیک تر می‏شود. خلاصه اینکه علم در گرسنگی است نه در پر بودن شکم، روایت ذیل به همین مطلب تصریح دارد:

 

أَوْحَى اللَّهُ تَعَالَى إِلَى دَاوُدَ «علی ‏نبینا ‏و‏آله ‏و‏علیه ‏السلام» یَا دَاوُدُ إِنِّی وَضَعْتُ خَمْسَةً فِی خَمْسَةٍ وَ النَّاسُ یَطْلُبُونَهَا فِی خَمْسَةٍ غَیْرِهَا فَلَا یَجِدُونَهَا وَضَعْتُ الْعِلْمَ فِی الْجُوعِ وَ الْجَهْدِ وَ هُمْ یَطْلُبُونَهُ فِی الشِّبَعِ وَ الرَّاحَةِ فَلَا یَجِدُونَهُ وَضَعْتُ الْعِزَّ فِی طَاعَتِی وَ هُمْ یَطْلُبُونَهُ فِی خِدْمَةِ السُّلْطَانِ فَلَا یَجِدُونَهُ وَ وَضَعْتُ الْغِنَى فِی الْقَنَاعَةِ وَ هُمْ یَطْلُبُونَهُ فِی کَثْرَةِ الْمَالِ فَلَا یَجِدُونَهُ وَ وَضَعْتُ رِضَایَ فِی سَخَطِ النَّفْسِ وَ هُمْ یَطْلُبُونَهُ فِی رِضَا النَّفْسِ فَلَا یَجِدُونَهُ وَ وَضَعْتُ الرَّاحَةَ فِی الْجَنَّةِ وَ هُمْ یَطْلُبُونَهَا فِی الدُّنْیَا فَلَا یَجِدُونَهَا15.

خداوند متعال به حضرت داود «علی ‏نبینا‏ و‏آله‏ و‏علیه ‏السلام» وحی نمود: ای داود! من پنج چیز را در پنج چیز قرار دادم و (لکن) مردم در پنج دیگر به دنبال آن‏ها می‏ گردند و آن‏ها را نمی ‏یابند، 1- علم را در گرسنگی و تلاش قرار دادم و حال آنکه مردم در سیری و راحتی به دنبال آن می‏ گردند و آن را نمی ‏یابند، 2- عزت را در اطاعت از خود قرار دادم و مردم در خدمت کردن به پادشاهان آن را می‏ جویند و آن را نمی ‏یابند، 3- بی‏ نیازی را در قناعت قرار دادم و مردم در مال زیاد دنبال آن هستند و آن را نمی ‏یابند، 4- رضایت خود را در خشم نفس قرار دادم و مردم در رضایت نفس آن را طلب می‏ کنند و آن را نمی ‏یابند، 5- و راحتی را در بهشت قرار دادم ولی مردم در دنیا دنبال آن می‏ گردند و آن را نمی ‏یابند.

 

همچنین در حدیث شریف معراج در خصوص رابطه حکمت و گرسنگی این چنین آمده است:

 

یَا رَبِّ مَا مِیرَاثُ الْجُوعِ قَالَ الحِکْمَةُ ...16.

پیامبر خدا «صلی­ الله­ علیه ­وآله» به خداوند متعال عرضه داشتند: اثر گرسنگی چیست؟ خداوند متعال فرمود: حکمت ... .

 

از روایت ذیل به خوبی می ‏توان فهمید که راه کسب معارف الهی و علوم الهامی، گرسنگی دادن به خود است. البته گرسنگی دادن مشروع و در دایره شرع مقدس اسلام. در این حدیث قدسی خداوند متعال به پیامبر اسلام «صلی­ الله ­علیه­ وآله» می ‏فرماید:

 

یَا أَحْمَدُ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا أَجَاعَ بَطْنَهُ وَ حَفِظَ لِسَانَهُ عَلَّمْتُهُ الحِکْمَةَ وَ إِنْ کَانَ کَافِراً تَکُونُ حِکْمَتُهُ حُجَّةً عَلَیْهِ وَ وَبَالًا وَ إِنْ کَانَ مُؤْمِناً تَکُونُ حِکْمَتُهُ لَهُ نُوراً وَ بُرْهَاناً وَ شِفَاءً وَ رَحْمَةً فَیَعْلَمُ مَا لَمْ یَکُنْ یَعْلَمُ وَ یُبْصِرُ مَا لَمْ یَکُنْ یُبْصِرُ فَأَوَّلُ مَا أُبَصِّرُهُ عُیُوبُ نَفْسِهِ حَتَّى یَشْتَغِلَ عَنْ عُیُوبِ غَیْرِهِ وَ أُبَصِّرُهُ دَقَائِقَ الْعِلْمِ حَتَّى لَا یَدْخُلَ عَلَیْهِ الشَّیْطَان‏17.

خداوند متعال به پیامبر اعظم «صلی ­الله­ علیه ­وآله» فرمود: ای احمد! بنده اگر به شکمش گرسنگی دهد و زبانش را حفظ کند به او حکمت می‏ آموزم. اگر او کافر باشد حکمتش حجت بر ضد او خواهد بود و باری است بر او و اگر مؤمن باشد حکمتش برای او نور و برهان و شفاء و رحمت خواهد بود، پس آنچه را که نمی ‏دانسته خواهد دانست و می ‏بیند آنچه را که نمی‏ دیده است، اولین چیزی که به او می ‏نمایانم عیب­ های خودش هست تا اینکه مشغول به عیوب دیگران نشود و ظرافت‏ های آگاهی را به او نشان می‏ دهم تا اینکه شیطان بر او داخل نشود.

  •           تقرب به خداوند

در ادامه بحث علم و معرفت، مسئله تقرب خواهد بود. حالت گرسنگی حالت نیازمندی است، حالت فقر است و انسان به درستی می تواند معنای «یا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمیدُ18 اى مردم شما (همگى) نیازمند به خدایید، تنها خداوند است که بی ‏نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش است!» درک کند و به مقام قرب الهی برسد. در این حدیث قدسی رابطه گرسنگی و تقرّب به خداوند متعال به خوبی بیان شده است:

 

یَا رَبِّ مَا مِیرَاثُ الْجُوعِ قَالَ ... وَ التَّقَرُّبُ إِلَیَّ ... یَا أَحْمَدُ هَلْ تَدْرِی بِأَیِّ وَقْتٍ یَتَقَرَّبُ الْعَبْدُ إِلَى اللَّهِ قَالَ لَا یَا رَبِّ قَالَ إِذَا کَانَ جَائِعاً أَوْ سَاجِداً19.

پیامبر خدا «صلی ­الله ­علیه­ وآله» به خداوند متعال عرضه داشتند: اثر گرسنگی چیست؟ خداوند متعال فرمود: ... و تقرب به سوی من ... ای احمد! آیا می‏دانی در کدام وقت بنده به خدا نزدیک می‏شود؟ پیامبر «صلی­ الله­ علیه ­وآله» فرمودند: پروردگارا، خیر! خداوند فرمود: زمانی که یا گرسنه باشد و یا در حال سجده.

 

باید دانست که همانگونه که خالی بودن شکم مایه قرب الهی است، پر بودن شکم مایه دور شدن از اوست و حال بندگی را از انسان می گیرد. در این زمینه در حدیثی از امام صادق «علیه­ السلام» آمده است:

 

إِنَّ الْبَطْنَ لَیَطْغَى مِنْ أَکْلِهِ وَ أَقْرَبُ مَا یَکُونُ الْعَبْدُ مِنَ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ إِذَا خَفَّ بَطْنُهُ وَ أَبْغَضُ مَا یَکُونُ الْعَبْدُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا امْتَلَأَ بَطْنُهُ20.

همانا شکم در خوردنش طغیان می‏ کند، و نزدیک‏ترین حالتی که بنده نسبت به خداوند جلّ و عزّ دارد زمانی است که شکمش سبک باشد و مبغوض ­ترین حالت بنده نسبت به پرورگار زمانی است که شکمش پر باشد. 

 حجة الاسلام والمسلمین محمدحسین رضا زاده 

 استاد جامعه علمیه امیرالمؤمنین (ع)  

 10 کافی ج:4 ص:87

11 وسائل ‏الشیعة ج:10ص:400

12 کافی ج:4 ص:64

13 بقرة : 216

14 وسائل ‏الشیعة ج:10ص:9

15 عدةالداعی: ص179 -  بحارالانوار، ج‏75، ص 453

16 إرشادالقلوب ج:1 ص:200 – بحارالأنوار ج:74 ص: 21

17 بحارالأنوار ج: 74 ص:28

18 فاطر : 15

19 إرشادالقلوب ج:1 ص:200 – بحارالأنوار ج:74 ص: 21

20 کافی ج:6 ص:269